KLASY I PRZEDMIOTY

        • edukacja zdrowotna

        • Rok szkolny 2026/2027

          Programy nauczania przedmiotów edukacja zdrowotna oraz edukacja zdrowotna –
          zdrowie seksualne           dla klas IV–VIII szkoły podstawowej „Holistyczna edukacja prozdrowotna w szkole podstawowej – ciało, umysł, duch. Siła harmonii”


          SZPN 37/2026/2027

          Redakcja merytoryczna: Daniela Bartosiak

          Konsultacja merytoryczna: Anna Kasperska-Gochna Anna Powązka

          Wydział Promocji Zdrowia, Profilaktyki i Wychowania

          Ośrodek Rozwoju Edukacji Warszawa 2026

           

          Edukacja zdrowotna

           

          Przedmiotowe Zasady Oceniania z edukacji zdrowotneji i wymagania edukacyjne na poszczególne oceny

           

           

          Podstawa opracowania

          Dokument określa wymagania edukacyjne dla obowiązkowego przedmiotu edukacja zdrowotna w klasach IV–VIII szkoły podstawowej. Uwzględnia przepisy dotyczące podstawy programowej, organizacji zajęć i oceniania.

          • Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty – w szczególności przepisy dotyczące oceniania osiągnięć edukacyjnych i informowania o wymaganiach edukacyjnych, w aktualnym brzmieniu.

          • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, w aktualnym brzmieniu.

          • Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 378), zmienione rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 8 lipca 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 958).

          • Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. z 2026 r. poz. 1028) – w zakresie organizacji edukacji zdrowotnej.

          • Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 lipca 2026 r. dotyczące sposobu realizacji zajęć „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne” (Dz.U. z 2026 r. poz. 966) – wyłącznie w zakresie rozdzielenia obu przedmiotów i zasad oceniania.

          • Przepisy dotyczące oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów – w zakresie właściwym dla danego typu szkoły – oraz statut szkoły.

          Przedmiot ma charakter interdyscyplinarny. Obejmuje zagadnienia związane m.in. ze zdrowiem fizycznym, psychicznym, społecznym i środowiskowym, aktywnością fizyczną, odżywianiem, bezpieczeństwem, higieną cyfrową oraz profilaktyką uzależnień. Jego celem jest wyposażenie uczniów w wiedzę i umiejętności potrzebne do dbania o własne zdrowie, bezpieczeństwo i dobrostan, a także do podejmowania świadomych i odpowiedzialnych decyzji.

          Zagadnienia dotyczące zdrowia seksualnego nie stanowią modułu obowiązkowego przedmiotu edukacja zdrowotna. Od 1 września 2026 r. są one realizowane w ramach odrębnego, nieobowiązkowego przedmiotu: edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne.

          Przedmiot edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne ma charakter nieobowiązkowy. Uczeń niepełnoletni nie uczestniczy w tych zajęciach, jeśli jego rodzice złożą dyrektorowi szkoły pisemną rezygnację z udziału ucznia. Uczeń pełnoletni rezygnację składa samodzielnie. Przed rozpoczęciem zajęć szkoła ma również obowiązek zorganizowania spotkania informacyjnego dla rodziców uczniów niepełnoletnich i uczniów pełnoletnich.

          Wprowadzenie obu przedmiotów jest efektem zmian przygotowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z właściwymi resortami i ekspertami. Podstawy programowe zostały opracowane z udziałem specjalistów z różnych dziedzin związanych ze zdrowiem, edukacją, profilaktyką, zdrowiem psychicznym i aktywnością fizyczną.

          Od 1 września 2026 r. nowe regulacje dotyczące edukacji zdrowotnej i edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego są już określone w obowiązujących rozporządzeniach.


           

          Programy nauczania przedmiotów edukacja zdrowotna oraz edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne dla klas IV–VIII szkoły podstawowej „Holistyczna edukacja prozdrowotna w szkole podstawowej – ciało, umysł, duch” Na programy nauczania przedmiotów edukacja zdrowotna oraz edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne dla szkoły podstawowej składają się programy nauczania realizowane w klasach IV–VIII.

           

          Program nauczania przedmiotu edukacja zdrowotna jest przewidziany do realizacji w ramach 137 godzin:

          • w klasach IV–VI: 31 godzin lekcyjnych (1 godzina tygodniowo);

          • w klasie VII: 30 godzin lekcyjnych (1 godzina tygodniowo);

          • w klasie VIII: 14 godzin lekcyjnych (1 godzina tygodniowo, nie dłużej niż do końca stycznia).

           

          Treści nauczania przedmiotu edukacja zdrowotna w podziale na 9 działów:

           

          I. Wartości i postawy

          II. Zdrowie fizyczne

          III. Aktywność fizyczna

          IV. Odżywianie

          V. Zdrowie psychiczne

          VI. Zdrowie społeczne

          VII. Dojrzewanie

          VIII. Zdrowie środowiskowe

          IX. Internet i profilaktyka uzależnień

           

          Treści nauczania dla przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne stanowią odrębny zakres do realizacji w szkole podstawowej w wymiarze po 1 godzinie na rok dla klas IV, V, VI, oraz po 2 godziny na rok dla klas VII i VIII.

           

          Program nauczania przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne jest przewidziany do realizacji w ramach 7 godzin, czyli:

           

          • w klasach IV–VI: po 1 godzinie w roku szkolnym,

          • w klasach VII i VIII: po 2 godziny lekcyjne w roku szkolnym

           

          1 . Treści nauczania zawarte w programach są:

          • zgodne z podstawą programową kształcenia ogólnego w zakresie nauczania edukacji zdrowotnej oraz edukacji zdrowotnej – zdrowie seksualne w szkole podstawowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 958);

          • zgodne z aktualna wiedzą oraz treściami omawianymi na lekcjach innych przedmiotów, w tym: biologii, wychowania fizycznego, edukacji dla bezpieczeństwa, etyki, wiedzy o społeczeństwie i geografii;

          • dostosowane do możliwości ucznia na danym poziomie nauczania.

           

          Każdy z programów zawiera:

          • Wprowadzenie.

          • Założenia programowe.

          • Cele ogólne i szczegółowe.

          • Strukturę modułową (tematy, liczba godzin, zakres treści nauczania).

          • Metody, formy pracy i proponowane środki dydaktyczne.

          • Spójność z podstawą programową.

          • Ewaluację.

          • Podsumowanie.

           

          Informacja dotycząca wymagań w zakresie wiedzy i umiejętności:

           

          Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oświatowego szczegółowe regulacje dotyczące treści kształcenia, celów oraz wymagań edukacyjnych w zakresie przedmiotów edukacja zdrowotna oraz edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne określa Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 8 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (Dz. U. poz. 958). Dokument ten stanowi fundament organizacyjny i merytoryczny zajęć prowadzonych w ramach systemu edukacji.

          W rozporządzeniu zawarte są zarówno:

          • wymagania szczegółowe, które odnoszą się do obowiązkowych treści nauczania – każda szkoła ma obowiązek ich realizacji w procesie dydaktycznym;

          • wybrane wymagania szczegółowe zostały oznaczone jako należące do modułu klimatycznego (w przypadku edukacji zdrowotnej moduł klimatyczny ma pokazać uczniom przede wszystkim związek między środowiskiem a zdrowiem człowieka, a nie uczyć wyłącznie o samym klimacie);

          • w poszczególnych działach w klasach VII i VIII przewidziano wymagania do wyboru, które nauczyciel wybiera do realizacji z klasą, tj. przynajmniej jedno wymaganie w ramach danego działu.

          Uczeń realizuje również w każdym roku szkolnym przynajmniej jedno doświadczenie edukacyjne wybrane samodzielnie lub z nauczyciele.

           

          „EDUKACJA ZDROWOTNA

           

          Cele kształcenia – wymagania ogólne

          1. Podejmowanie działań wspierających zdrowie na wszystkich etapach życia.

          2. Rozumienie i akceptacja przemian oraz procesów zachodzących w ludzkim ciele na wszystkich etapach życia.

          3. Odpowiedzialne pełnienie ról społecznych i budowanie relacji opartych na wartości zdrowia, godności, szacunku i tolerancji na wszystkich etapach życia.

          4. Monitorowanie własnego stanu zdrowia na wszystkich etapach życia.

          5. Rozumienie czynników wpływających na zdrowie.

          6. Rozumienie znaczenia wiedzy opartej na dowodach naukowych oraz podejmowanie świadomych i odpowiedzialnych decyzji, także w środowisku cyfrowym.

           

          Edukacja zdrowotna ma charakter interdyscyplinarny, integrując elementy nauk medycznych i nauk o zdrowiu oraz nauk społecznych, humanistycznych, przyrodniczych i ścisłych, jak również uniwersalnych wartości i postaw. Koncentruje się na rozwoju świadomości i wspieraniu wyborów uczniów pod kątem dbałości o zdrowie swoje i innych. Edukacja zdrowotna kształtuje postawy oraz wyposaża uczniów w wiedzę i umiejętności umożliwiające świadome dbanie o zdrowie fizyczne, psychiczne, społeczne oraz środowiskowe.

           

          Zajęcia rozwijają odpowiedzialność za zdrowie własne i innych oraz promują zachowania prozdrowotne, z uwzględnieniem aktualnych wyzwań zdrowotnych i społecznych.

          Myśl przewodnia edukacji zdrowotnej to: zdrowie jest zasobem indywidualnym i społecznym, kluczowym dla jakości życia i funkcjonowania człowieka w każdym wieku.

           

          Treści nauczania – wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności

          Wymagania szczegółowe obejmują szerokie spektrum zagadnień zdrowotnych, podzielonych na powiązane ze sobą obszary tematyczne, w związku z czym przewidziano dziewięć działów, w tym dział „Wartości i postawy” pełniący funkcję nadrzędną wobec wszystkich pozostałych działów, stanowiący fundament do rozwoju postaw prozdrowotnych, empatii, odpowiedzialności i godności człowieka. Wartości i postawy są obecne we wszystkich aspektach funkcjonowania indywidualnego i społecznego człowieka, również w odniesieniu do obszaru zdrowia – zarówno przy podejmowaniu decyzji żywieniowych, jak i w relacjach społecznych, w zachowaniu w Internecie, podczas aktywności fizycznej czy korzystania z opieki zdrowotnej. Kształtowanie postaw prozdrowotnych pomoże uczniom rozumieć znaczenie zdrowia i traktować je jako wspólną wartość, o którą należy się troszczyć w odniesieniu do siebie i innych. Dodatkowo wybrane wymagania szczegółowe zostały oznaczone jako należące do modułu klimatycznego. Ponadto w poszczególnych działach w klasach VII i VIII przewidziano wymagania do wyboru, które nauczyciel wybiera do realizacji z klasą, tj. przynajmniej jedno wymaganie w ramach danego działu.

           

           

          Klasy IV–VI

          1. Wartości i postawy. Pytanie wiodące: Dlaczego zdrowie jest wartością oraz jak należy rozwijać odpowiedzialność za zdrowie własne i innych osób?

           

          Uczeń:

          1) traktuje zdrowie jako wartość na różnych etapach życia człowieka i klasyfikuje je w osobistej hierarchii wartości;

          2) traktuje zdrowie jako zasób człowieka, o który należy się troszczyć i który należy rozwijać – w wymiarze indywidualnym, społecznym i środowiskowym;

          3) rozumie, na czym polega postawa troski i odpowiedzialności za własne zdrowie;

          4) okazuje szacunek sobie i rozwija poczucie własnej wartości; okazuje szacunek i empatię w relacjach międzyludzkich i jest gotów przyjąć perspektywę drugiego człowieka oraz troszczyć się o świat przyrody, dostrzegając perspektywę przyszłych pokoleń – moduł klimatyczny;

          5) prezentuje postawę optymizmu życiowego, który sprzyja zdrowiu i harmonii z otaczającym go środowiskiem – moduł klimatyczny.

           

          2. Zdrowie fizyczne. Pytanie wiodące: Jak kształtować postawy i umiejętności w zakresie dbania o zdrowie oraz systematycznego monitorowania zdrowia fizycznego i stosowania podstawowej profilaktyki zdrowotnej?

           

          Uczeń:

          1) omawia pojęcie zdrowia i zdrowego stylu życia; wymienia wiarygodne i rzetelne źródła informacji o zdrowiu i zdrowym stylu życia;

          2) wykonuje czynności higieniczne (takie jak: mycie zębów, mycie rąk, mycie twarzy, mycie ciała, mycie włosów), dba o czystość bielizny i odzieży; korzysta z podstawowych środków higienicznych i pielęgnacyjnych; omawia znaczenie higieny osobistej dla utrzymania zdrowia; wyjaśnia, czym jest zdrowie jamy ustnej i jego wpływ na zdrowie ogólne;

          3) wyjaśnia, czym jest nadwaga i otyłość, oraz omawia, na czym polega ich profilaktyka; 4) wyjaśnia, czym są badania profilaktyczne i badania przesiewowe oraz w w jakich grupach i kiedy powinny być wykonywane; omawia pojęcie grupy ryzyka;

          5) wymienia objawy, które mogą świadczyć o chorobie, w tym: zmiany skórne, bóle brzucha, klatki piersiowej, głowy, wymioty, krew w stolcu;

          6) mierzy temperaturę ciała przy użyciu różnych termometrów; wyjaśnia, czym jest gorączka, kiedy jest groźna, a kiedy nie trzeba jej obniżać;

          7) wyjaśnia, czym są szczepienia; wyjaśnia, dlaczego warto się szczepić;

          8) wymienia zasady przygotowania się do wizyty lekarskiej, w tym do wizyty stomatologicznej, oraz zasady higieny osobistej; przygotowuje odpowiedzi na pytania standardowo zadawane przez lekarza;

          9) postępuje w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego zgodnie z zasadami udzielania pierwszej pomocy; wymienia sytuacje, w których należy wezwać zespół ratownictwa medycznego (karetkę pogotowia).

           

          3. Aktywność fizyczna. Pytanie wiodące: Jak systematycznie podejmować pozaszkolną aktywność fizyczną oraz świadomie ograniczać sedentarny styl życia (bezczynność ruchową) w kontekście dbałości o zdrowie, ze szczególnym uwzględnieniem profilaktyki otyłości?

           

          Uczeń:

          1) systematycznie uczestniczy w różnorodnych formach aktywności fizycznej, szczególnie na świeżym powietrzu; dobiera strój do panujących warunków atmosferycznych; stosuje zasady bezpieczeństwa podczas aktywności fizycznej; wymienia korzyści zdrowotne wynikające z aktywności fizycznej, w tym w profilaktyce nadwagi i otyłości;

          2) promuje aktywność fizyczną w grupach rówieśniczych i rodzinie; dąży do zalecanego poziomu aktywności fizycznej (np. wspomagając się technologiami informacyjno-komunikacyjnymi);

          3) znajduje miejsca, obiekty i wydarzenia w najbliższej okolicy, które można wykorzystać do podejmowania aktywności fizycznej w sposób bezpieczny i zgodny z jego zainteresowaniami;

          4) ogranicza czas spędzany w pozycji siedzącej lub leżącej w ciągu dnia przez aktywne przerwy (np. ćwiczenia rozciągające, ćwiczenia oporowe, ćwiczenia oddechowe, ćwiczenia wzroku); wymienia negatywne skutki zdrowotne wynikające z prowadzenia sedentarnego stylu życia (bezczynności ruchowej;

          5) systematycznie wykonuje ćwiczenia relaksacyjne, w tym ćwiczenia oddechowe; rozumie znaczenie ćwiczeń fizycznych dla obniżenia stresu;

          6) przyjmuje prawidłową pozycję ciała podczas codziennych aktywności; regularnie wykonuje ćwiczenia ukierunkowane na kształtowanie prawidłowej postawy;

          7) praktykuje techniki relaksacji przed zaśnięciem i stosuje zasady higieny snu; wyjaśnia znaczenie snu dla zdrowia fizycznego i psychicznego; określa zalecaną długość snu dla osób w jego wieku; opisuje kluczowe czynniki wpływające na jakość snu, ze szczególnym uwzględnieniem negatywnego wpływu korzystania z urządzeń elektronicznych przed zaśnięciem.

           

          4. Odżywianie. Pytanie wiodące: Jak zdrowo się odżywiać, aby wspierać swój rozwój fizyczny ze szczególnym uwzględnieniem profilaktyki nieprawidłowej masy ciała?

           

          Uczeń:

          1) stosuje się do zaleceń zgodnych z talerzem zdrowego żywienia, ze szczególnym uwzględnieniem regularnego spożywania posiłków, w tym dużej ilości warzyw i owoców; dostosowuje wielkość porcji do swoich potrzeb; unika żywności niekorzystnej dla zdrowia (np. fast foodów, słodyczy);

          2) stosuje zasady zdrowego nawadniania; rozumie znaczenie wody jako napoju podstawowego; unika słodzonych napojów;

          3) samodzielnie przygotowuje proste, zdrowe posiłki oraz zdrowe przekąski; wybiera produkty bogate w podstawowe składniki odżywcze i produkty istotne w profilaktyce próchnicy;

          4) uprawia rośliny jadalne w celu przygotowania zdrowych posiłków; wskazuje produkty pochodzenia roślinnego korzystne dla zdrowia;

          5) rozpoznaje oznakowania na etykietach produktów spożywczych, w tym informacje o wartości odżywczej i alergenach, a także wyjaśnia ich znaczenie oraz zastosowanie w wyborze produktów; korzysta z wiarygodnych aplikacji mobilnych do analizy składu produktów;

          6) ocenia świeżość produktów spożywczych; rozpoznaje oznaki psucia się żywności; stosuje podstawowe metody przechowywania żywności; szacuje zapotrzebowanie na produkty spożywcze, aby unikać ich marnotrawienia.

           

          5. Zdrowie psychiczne.

          Pytanie wiodące: Jak dbać o dobrostan psychiczny i emocjonalny, w tym poczucie własnej wartości i skuteczności?

           

          Uczeń:

          1) omawia pojęcie zdrowia psychicznego, czynniki je chroniące oraz te, które zwiększają ryzyko występowania zaburzeń psychicznych;

          2) rozpoznaje i nazywa emocje u siebie i innych osób; omawia i stosuje konstruktywne sposoby radzenia sobie z emocjami, m.in. techniki uważności; omawia zasady pierwszej pomocy emocjonalnej;

          3) omawia pojęcie stresu; wyjaśnia wpływ stresu na ciało, myśli, emocje, zdolności poznawcze; stosuje konstruktywne sposoby radzenia sobie ze stresem;

          4) omawia pojęcie pozytywnej samooceny i pozytywnego obrazu siebie, a także wymienia sposoby ich budowania w swoim życiu;

          5) omawia pojęcie postawy asertywnej; adekwatnie do sytuacji korzysta z asertywności; odróżnia, czym jest postawa asertywna, a czym agresywna i uległa;

          6) omawia pojęcie przemocy; wymienia przykłady zachowań przemocowych, w tym przemoc fizyczną, psychiczną, rówieśniczą, cyberprzemoc i zaniedbanie; omawia sposoby reagowania na przemoc i wskazuje miejsca, w których można szukać pomocy, będąc osobą doświadczającą przemocy lub jej świadkiem;

          7) omawia pojęcie zachowań autoagresywnych; wymienia konsekwencje zdrowotne związane z zachowaniami autoagresywnymi; wskazuje miejsca, w których można szukać pomocy;

          8) omawia zagadnienie komunikacji werbalnej i niewerbalnej oraz ich znaczenie w relacjach interpersonalnych, w tym rówieśniczych, rodzinnych i innych, rozwija umiejętności komunikacyjne;

          9) wskazuje miejsca uzyskania pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej i psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży, w tym telefony zaufania; omawia sytuacje wymagające reakcji osób dorosłych;

          10) omawia potrzeby osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym z zaburzeniem ze spektrum autyzmu, ADHD, rozwojowymi zaburzeniami uczenia się, zaburzeniem rozwoju intelektualnego, oraz potrzeby osób z niepełnosprawnościami fizycznymi i osób chorujących na padaczkę, a także rozumie specyfikę ich funkcjonowania i zasady adekwatnego reagowania, w tym udzielania pierwszej pomocy w przypadku napadu padaczkowego.

           

          6. Zdrowie społeczne.

          Pytanie wiodące: Jak budować relacje interpersonalne oparte na otwartości, zaufaniu i podmiotowości w otoczeniu rodzinnym, szkolnym, rówieśniczym i lokalnym?

           

          Uczeń:

          1) wyjaśnia pojęcia: koleżeństwo, przyjaźń, zauroczenie, zakochanie, miłość, a także rozpoznaje niewłaściwe zachowania w tych relacjach;

          2) wymienia i omawia funkcje rodziny, opisuje przejawy jej prawidłowego funkcjonowania, omawia wartość rodziny w życiu osobistym człowieka, w tym rodziny wielodzietnej;

          3) omawia czynniki wpływające na atmosferę w rodzinie, zna prawa i obowiązki dziecka oraz rodziców;

          4) omawia sposoby dbania o więzi rodzinne (relacje z matką, ojcem, rodzeństwem, dziadkami i dalszą rodziną);

          5) opisuje zmiany mogące występować w rodzinach, w tym separację, rozwód, wejście rodziców w nowe związki, adopcję, rodzicielstwo zastępcze, pojawienie się rodzeństwa, chorobę i śmierć, a także wymienia sposoby radzenia sobie w takich sytuacjach;

          6) omawia sposoby dbania o granice własne i innych osób w relacjach, rozpoznaje sytuacje, w których może dojść do naruszenia granic osobistych jego i innych osób, zapoznaje się z podstawowymi zasadami ochrony prawnej dzieci i młodzieży oraz wie, gdzie można szukać pomocy w sytuacjach zagrożenia.

           

          7. Dojrzewanie. Pytanie wiodące: Jak akceptować przemiany okresu dojrzewania oraz radzić sobie z jego wyzwaniami i kształtować pozytywny obraz własnego ciała?

           

          Uczeń:

          1) opisuje fizyczne, psychiczne, emocjonalne oraz społeczne zmiany występujące w okresie dojrzewania; omawia zmiany zachodzące w mózgu podczas dojrzewania oraz wpływ tych zmian na zachowanie nastolatków; wyjaśnia różnice między dojrzewaniem fizycznym a dojrzałością psychiczną;

          2) identyfikuje zmiany dotyczące dojrzewania należące do normy medycznej, a także odbiegające od normy medycznej;

          3) wymienia i stosuje zasady higieny osobistej związanej ze zmianami okresu dojrzewania, higieny skóry twarzy, higieny całego ciała, w tym narządów płciowych; wymienia zasady użycia podpasek i tamponów;

          4) omawia etapy cyklu miesiączkowego, jego wpływ na codzienne funkcjonowanie i samopoczucie oraz jego zaburzenia.

           

          8. Zdrowie środowiskowe. Pytanie wiodące: Jak środowisko i jego zanieczyszczenia wpływają na zdrowie publiczne i indywidualne?

           

          Uczeń:

          1) omawia wpływ jakości środowiska na zdrowie człowieka, w tym zanieczyszczenia powietrza i wody, zmniejszenie powierzchni terenów zielonych, zmianę klimatu; wyjaśnia, jak wzrost średniej globalnej temperatury wpływa na zdrowie i warunki życia człowieka – moduł klimatyczny;

          2) sprawdza aktualny stan zanieczyszczenia powietrza przy użyciu technologii informacyjno-komunikacyjnych (np. specjalistycznych aplikacji mobilnych) oraz podaje przykłady ograniczania jego poziomu w swoim otoczeniu – moduł klimatyczny;

          3) wyjaśnia, dlaczego kontakt z naturą jest istotny dla zdrowia; wyjaśnia, czym jest odpowiedzialność za zwierzęta domowe, jak również za dziką przyrodę i ekosystemy – moduł klimatyczny;

          4) sprawdza natężenie hałasu przy użyciu technologii informacyjno-komunikacyjnych (np. specjalistycznych aplikacji mobilnych) oraz podaje przykłady ograniczania jego poziomu w swoim otoczeniu; wyjaśnia zasady profilaktyki niedosłuchu;

          5) podejmuje działania proekologiczne, aby poprawić stan środowiska przyrodniczego i własne zdrowie – moduł klimatyczny.

           

          9. Internet i profilaktyka uzależnień.

          Pytanie wiodące: Co należy wiedzieć na temat bezpiecznego korzystania z Internetu i zagrożeń związanych z zażywaniem substancji psychoaktywnych?


          Uczeń:

          1) przestrzega zasad higieny cyfrowej; omawia definicje zjawiska: niebieskiego światła, szyi SMS-owej, krótkowzroczności w kontekście nadużywania urządzeń ekranowych; omawia różnice między relacjami międzyludzkimi bez użycia oraz z użyciem technologii i urządzeń elektronicznych;

          2) omawia zagrożenia wynikające z niewłaściwego używania technologii informacyjno-komunikacyjnych, w tym cyberprzemoc, hejt, mowa nienawiści, kreowanie cyberrzeczywistości, zjawisko patostreamingu, uzależnienie od Internetu i gier komputerowych, phishing, deepfake, kradzież tożsamości oraz niebezpieczne kontakty w sieci, m.in. uwodzenie w sieci (child grooming) i szantaż, w tym rówieśniczy, omawia korzyści i zagrożenia związane ze sztuczną inteligencją oraz z wirtualną rzeczywistością (VR);

          3) omawia korzyści wynikające z przestrzegania domowych zasad ekranowych;

          4) omawia zagrożenia związane z zażywaniem substancji psychoaktywnych, w tym alkoholu, wyrobów tytoniowych, napojów energetyzujących;

          5) omawia sposoby reagowania w sytuacjach występowania zagrożeń związanych z korzystaniem z Internetu i zażywaniem substancji psychoaktywnych, w tym ze spożywaniem alkoholu, z używaniem wyrobów tytoniowych, ze spożywaniem napojów energetyzujących, a także wymienia sposoby uzyskania pomocy specjalistycznej w tym zakresie;

          6) formułuje argumenty dotyczące korzyści wynikających z niezażywania substancji psychoaktywnych, w tym niespożywania alkoholu, nieużywania wyrobów tytoniowych, niespożywania napojów energetyzujących.

           

          Klasy VII i VIII

           

           1. Wartości i postawy. Pytanie wiodące: Jak kształtować postawy i wartości związane z godnością, szacunkiem i prospołecznym podejściem do zdrowia oraz z troską o środowisko?

           

          Uczeń: 1) rozumie, że godność człowieka stanowi fundamentalną wartość na wszystkich etapach jego życia;

          2) potrafi w imię godności i ludzkiego szacunku akceptować człowieka bez względu na jego indywidualne cechy, choroby, niepełnosprawności;

          3) rozumie, że zdrowie stanowi wartość nadrzędną w różnych kręgach kulturowych;

          4) dba o poczucie własnej sprawczości w odniesieniu do zdrowia własnego i innych osób oraz stanu środowiska i klimatu – moduł klimatyczny;

          5) przyjmuje postawę prospołeczną w odniesieniu do zdrowia innych osób, rozumie ideę zachowań prozdrowotnych w kontekście zdrowia publicznego, w tym donacji krwi, szczepień ochronnych, badań profilaktycznych oraz unikania zażywania substancji psychoaktywnych, rozumie, na czym polega kultura wolontariatu, i ma świadomość, że służy ona dobru innych osób, w tym działaniom na rzecz ochrony środowiska.

           

          2. Zdrowie fizyczne. Pytanie wiodące: Jak zapobiegać najczęstszym chorobom cywilizacyjnym i zakaźnym oraz jak budować empatyczną postawę wobec osób z chorobami przewlekłymi i niepełnosprawnościami?

           

          Uczeń:

          1) omawia czynniki, które wpływają pozytywnie i negatywnie na zdrowie i samopoczucie, wyjaśnia, w jaki sposób sam może wpływać na zdrowie;

          2) wyjaśnia, czym są choroby zakaźne, jakie są drogi ich przenoszenia, w tym droga kropelkowa, płciowa, przez krew, przez kontakt, a także wyjaśnia, jak można ograniczyć ryzyko zakażenia, opisuje objawy najczęstszych chorób zakaźnych oraz wymienia, które z nich mogą być groźne; wymienia objawy sepsy;

          3) stosuje zasady profilaktyki epidemiologicznej, wyjaśnia, czym są epidemie i pandemie oraz jak do nich dochodzi;

          4) wyjaśnia znaczenie szczepień w przeszłości i obecnie, rozróżnia szczepienia obowiązkowe i zalecane, omawia, czym są ruchy antyszczepionkowe, czym jest dezinformacja o szczepieniach i jak ją rozpoznać;

          5) identyfikuje i omawia kluczowe modyfikowalne czynniki zdrowia, obejmujące zarówno podstawowe parametry zdrowotne (takie jak ciśnienie tętnicze, stężenie glukozy, profil lipidowy, masa ciała), jak i elementy stylu życia (aktywność fizyczna, sposób odżywiania, jakość snu, poziom stresu oraz unikanie używek), rozumie ich wpływ na ryzyko rozwoju chorób cywilizacyjnych oraz odnosi je do monitorowania własnego stanu zdrowia;

          6) identyfikuje przeszkody społeczne, techniczne i architektoniczne w życiu osób z niepełnosprawnością oraz podaje przykłady rozwiązań pozwalających na tworzenie przestrzeni przyjaznej osobom z niepełnosprawnością.

          Wymagania do wyboru.

          Uczeń:

          1) wymienia choroby przenoszone przez zwierzęta na ludzi oraz sposoby ochrony przed nimi; opisuje, jak usunąć kleszcza;

          2) omawia najczęstsze choroby przewlekłe i cywilizacyjne (np. otyłość, próchnica zębów, nadciśnienie tętnicze, różne typy cukrzycy, zaburzenia lipidowe, choroby nerek, choroby wątroby, choroby serca, alergie, nowotwory, zaburzenia psychiczne, choroby otępienne), a także konsekwencje zdrowotne i potrzeby osób po udarze mózgu; opisuje wyzwania osób żyjących z chorobami przewlekłymi, prezentuje postawę opartą na zrozumieniu problemów stojących przed osobami chorymi przewlekle.

           

          3. Aktywność fizyczna. Pytanie wiodące: Jak promować aktywny styl życia, zastępować bezruch ruchem, korzystać z aktywnego transportu oraz podejmować aktywność fizyczną, aby zapobiegać chorobom?

           

          Uczeń:

          1) promuje aktywność fizyczną, inicjując i organizując różnorodne wydarzenia i projekty oraz podejmując wyzwania, które zachęcają do aktywności fizycznej, a także uczestnicząc w nich; angażuje społeczność szkolną i lokalną do wykonywania regularnych ćwiczeń, wyjaśnia korzyści zdrowotne wynikające z aktywności fizycznej w kontekście profilaktyki chorób;

          2) planuje i monitoruje własną 24-godzinną aktywność, w tym aktywność fizyczną, wypoczynek i sen, także z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych;

          3) regularnie wykonuje ćwiczenia, które wspierają prawidłową postawę ciała oraz zapobiegają bólom pleców i dysfunkcjom mięśni dna miednicy;

          4) zastępuje bezruch ruchem w codziennych czynnościach (np. wybiera schody zamiast windy) oraz systematycznie korzysta z aktywnego transportu (np. chodzenie pieszo, jazda na rowerze), uzasadnia znaczenie aktywnego stylu życia dla zdrowia fizycznego, psychicznego oraz środowiska;

          5) korzysta z różnych metod hartowania organizmu, wymienia różne metody i korzyści zdrowotne hartowania organizmu.

           

          Wymagania do wyboru.

           

          Uczeń:

          1) formułuje argumenty na temat korzyści zdrowotnych wynikających z aktywności fizycznej w kontekście profilaktyki wybranych chorób niezakaźnych (np. otyłości, chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2, zaburzeń metabolicznych, niepłodności, zwyrodnienia stawów i osteoporozy, depresji i innych zaburzeń psychicznych), wyjaśnia krótko- oraz długoterminowe konsekwencje zdrowotne wynikające z braku aktywności fizycznej;

          2) formułuje argumenty na temat motywów uczestnictwa w aktywności fizycznej, a także omawia bariery i sposoby ich pokonywania; omawia znaczenie aktywności fizycznej dla rozwoju psychospołecznego.

           

          4. Odżywianie. Pytanie wiodące: Jak samodzielnie planować i komponować zbilansowane posiłki oraz przeciwdziałać niezdrowym zachowaniom żywieniowym?

           

          Uczeń:

          1) samodzielnie planuje i komponuje zbilansowane posiłki zgodnie z zaleceniami talerza zdrowego żywienia, w tym z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych (np. wiarygodnych aplikacji mobilnych, programów komputerowych);

          2) przygotowuje napój izotoniczny oraz posiłki przedwysiłkowe i powysiłkowe;

          3) wymienia konsekwencje zdrowotne wynikające z niewłaściwego odżywiania (np. nadwagę, otyłość, insulinooporność, cukrzycę typu 2, choroby układu krążenia), omawia znaczenie diety w kontekście chorób autoimmunologicznych (np. celiakii, cukrzycy typu 1, choroby Hashimoto) i alergii pokarmowych;

          4) opisuje negatywne skutki stosowania nieprawidłowych diet, nadużywania suplementów, spożywania napojów energetyzujących oraz stosowania środków dopingujących.

           

          5. Zdrowie psychiczne. Pytanie wiodące: Jakie są uwarunkowania zdrowia psychicznego i emocjonalnego oraz czynników je chroniących?

           

          Uczeń:

          1) omawia zależność między emocjami, myślami a objawami fizycznymi i zachowaniem;

          2) analizuje swoje zachowanie, uczucia i potrzeby w różnych sytuacjach pod kątem budowania poczucia własnej wartości;

          3) dba o pozytywny obraz własnego ciała, analizuje, jaki wpływ na obraz ciała mają m.in. Internet oraz media społecznościowe;

          4) stosuje zasady pierwszej pomocy emocjonalnej wobec osób ze swojego otoczenia.

           

          Wymagania do wyboru.

          Uczeń:

          1) identyfikuje czynniki indywidualne i środowiskowe mające wpływ na jego dobrostan (np. aktywność fizyczna, dieta, higiena snu, higiena cyfrowa) i stosuje adekwatne techniki radzenia sobie z trudnościami;

          2) omawia potrzeby osób z zaburzeniami psychicznymi występującymi najczęściej w okresie dojrzewania, w tym z zaburzeniami depresyjnymi, lękowymi, psychotycznymi, zaburzeniami odżywiania (bulimią, anoreksją), dysmorfofobią.

           

          6. Zdrowie społeczne. Pytanie wiodące: Jak rozwijać relacje interpersonalne oparte na otwartości, zaufaniu i podmiotowości w otoczeniu rodzinnym, szkolnym, rówieśniczym i lokalnym?

           

          Uczeń:

          1) opisuje oznaki zakochania, odróżnia zakochanie od popędu seksualnego oraz od miłości, a także miłość młodzieńczą od miłości dojrzałej; rozumie znaczenie odpowiedzialności w odniesieniu do budowania relacji;

          2) nawiązuje i utrzymuje relacje, dbając o swoje potrzeby oraz jednocześnie szanując potrzeby innych osób, rozumie swoją rolę w budowaniu pozytywnej atmosfery w rodzinie; omawia rolę rodzin wielodzietnych w społeczeństwie;

          3) rozpoznaje manipulację w najbliższym otoczeniu oraz asertywnie na nią reaguje;

          4) omawia sposoby rozwiązywania problemów i konfliktów, w tym alternatywne metody rozwiązywania sporów, w szczególności mediacje.

           

          7. Dojrzewanie. Pytanie wiodące: Jak w okresie dojrzewania troszczyć się o swoje ciało?

           

          Uczeń:

          1) omawia cele rozwojowe i wyzwania etapu dojrzewania oraz kolejnych etapów życia człowieka, w tym menopauzy, andropauzy, starości;

          2) omawia czynniki wpływające na prawidłowy rozwój płciowy; monitoruje stan swojego ciała oraz identyfikuje możliwe nieprawidłowości i urazy układu moczowo-płciowego;

          3) charakteryzuje dostępne na rynku produkty menstruacyjne, wyjaśnia zjawisko ubóstwa menstruacyjnego i sposoby przeciwdziałania temu problemowi.

           

          8. Zdrowie środowiskowe. Pytanie wiodące: Jak rozpoznać i ocenić poziom zagrożeń zdrowotnych związanych z degradacją środowiska oraz zmianą klimatu i jakie działania mogą pomóc w minimalizowaniu tych zagrożeń dla zdrowia człowieka?

           

          Uczeń:

          1) opisuje, jak zmiana klimatu i degradacja środowiska wpływają na zdrowie indywidualne i publiczne, wymienia choroby, które mogą być ich wynikiem, w tym zaburzenia psychiczne, choroby układu oddechowego, układu sercowo-naczyniowego, choroby skóry, a także wskazuje negatywne następstwa ekstremalnych zjawisk pogodowych dla zdrowia – moduł klimatyczny;

          2) wyjaśnia, jak utrata różnorodności biologicznej wpływa na zdrowie indywidualne i zdrowie publiczne – moduł klimatyczny;

          3) realizuje działania na rzecz poprawy stanu środowiska, uczestniczy w działaniach promujących zdrowie środowiskowe – moduł klimatyczny.

           

          9. Internet i profilaktyka uzależnień. Pytanie wiodące: Jak identyfikować zachowania ryzykowne u siebie i innych osób w zakresie szkodliwego korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych, zażywania substancji psychoaktywnych oraz występowania uzależnień behawioralnych?

           

          Uczeń:

          1) opisuje specyfikę cyfrowych relacji i zachowań, wymienia konsekwencje dzielenia się informacjami osobistymi i danymi wrażliwymi w Internecie oraz konsekwencje odbioru niewłaściwych treści, takich jak patostreaming, internetowe wyzwania (challenge);

          2) analizuje własną aktywność w Internecie pod kątem potencjalnych zagrożeń (np. cyberprzemocy, hejtu i mowy nienawiści, sekstingu, korzystania z pornografii, uzależnienia od mediów społecznościowych i gier komputerowych);

          3) wymienia konsekwencje zdrowotne i psychospołeczne zażywania substancji psychoaktywnych (np. spożywania alkoholu, używania wyrobów tytoniowych, zażywania narkotyków, nowych substancji psychoaktywnych, leków przyjmowanych w celach innych niż wskazania medyczne, niezgodnie z zaleceniami lekarza i potrzebami zdrowotnymi) oraz korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych w sposób szkodliwy dla siebie oraz najbliższego otoczenia;

          4) wykorzystuje sposoby chroniące przed szkodliwym korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych i przed zażywaniem substancji psychoaktywnych (np. spożywaniem alkoholu, używaniem wyrobów tytoniowych, zażywaniem narkotyków, nowych substancji psychoaktywnych, leków przyjmowanych w celach innych niż wskazania medyczne, niezgodnie z zaleceniami lekarza i potrzebami zdrowotnymi), a także stosuje postawę asertywną i nie ulega presji otoczenia.

           

          Wymagania do wyboru.

           

          Uczeń:

          1) formułuje argumenty zachęcające do unikania ryzykownych zachowań wpływających na rozwój uzależnień;

          2) realizuje działania promujące higienę cyfrową i styl życia wolny od ryzykownych zachowań we współpracy ze środowiskiem rówieśniczym, rodzinnym, szkolnym i lokalnym.

           

           

          Doświadczenia edukacyjne

          W ramach zajęć edukacji zdrowotnej uczniowie zdobywają doświadczenia edukacyjne, które wspierają ich rozwój fizyczny, psychiczny, społeczny i osobisty oraz budują poczucie sprawczości i odpowiedzialności za własne zdrowie. Doświadczenia edukacyjne mają charakter praktyczny, wzmacniają kompetencje przekrojowe oraz rozwijają umiejętności organizacyjne, komunikacyjne i współpracę.

          Uczeń realizuje w każdym roku szkolnym przynajmniej jedno doświadczenie edukacyjne wybrane samodzielnie lub z nauczycielem.

           

          W przypadku klas IV–VI uczeń:

           

          1) w grupie przygotowuje plany pozaszkolnych aktywności fizycznych, w trakcie roku szkolnego pod kierunkiem nauczyciela realizuje przygotowane plany, a następnie podsumowuje ten proces;

          2) samodzielnie wyszukuje przepis na zdrowy posiłek, wybiera produkty, przygotowuje posiłek, analizuje go pod kątem wartości odżywczych i prezentuje jego wynik w formie ustalonej z nauczycielem;

          3) przez ustalony z nauczycielem czas prowadzi dziennik, w którym dokonuje pozytywnej autorefleksji – zapisuje lub w inny sposób przedstawia swoje osiągnięcia i powody do dumy;

          4) w grupie przygotowuje i wykonuje przedstawienie na temat związany z przyjmowaniem i pełnieniem różnych ról społecznych;

          5) przez ustalony z nauczycielem czas prowadzi dziennik, w którym zapisuje swoje obserwacje i refleksje na temat zmian związanych z okresem dojrzewania;

          6) pracując w grupie, tworzy prace, z wykorzystaniem różnych środków wyrazu (np. komiks, plakat, opowiadanie), na temat stawiania granic;

          7) indywidualnie lub w grupie tworzy mapę swojej okolicy, zaznaczając miejsca, które sprzyjają budowaniu zdrowych nawyków (np. parki, skwery, ścieżki rowerowe), oraz miejsca, w których przebywanie może szkodzić zdrowiu (np. ruchliwe ulice, miejsca bez zieleni);

          8) przez czas ustalony z nauczycielem prowadzi ewidencję czasu aktywności w Internecie, podsumowuje ten proces i tworzy listę własnych sposobów na ograniczenie czasu spędzanego w sieci;

          9) podejmuje inne działanie w obszarze edukacji zdrowotnej, ustalone z nauczycielem.

           

           

          W przypadku klas VII i VIII uczeń:

           

          1) przygotowuje debatę na wybrany temat dotyczący zdrowia i bierze w niej udział;

          2) przez ustalony z nauczycielem czas monitoruje spożywane posiłki, ich kaloryczność oraz zawartość składników odżywczych, dokonuje podsumowania i formułuje wnioski o wpływie tej diety na jego zdrowie i samopoczucie;

          3) indywidualnie lub w grupie wyszukuje dostępne stacjonarnie lub przez Internet miejsca, które oferują nastolatkom wsparcie w trudnych sytuacjach;

          4) indywidualnie lub w grupie przygotowuje i prowadzi prostą kampanię informacyjną dotyczącą wyzwań zdrowotnych okresu dojrzewania;

          5) w grupie przygotowuje i przeprowadza zajęcia dotyczące wybranego aspektu zdrowia dla młodszych klas;

          6) przeprowadza wywiad z osobą zajmującą się profilaktyką uzależnień lub z innym ekspertem zajmującym się zdrowiem, utrwala wywiad w wybranej formie i prezentuje wnioski z rozmowy w formie ustalonej z nauczycielem;

          7) podejmuje inne działanie w obszarze edukacji zdrowotnej, ustalone z nauczycielem.

           

          Warunki i sposób realizacji

          Ze względu na cele edukacji zdrowotnej zajęcia powinny mieć charakter praktyczny oraz wykorzystywać nowoczesne, aktywizujące metody nauczania. Do realizacji edukacji zdrowotnej jest rekomendowane wykorzystanie aktywnych form pracy z dziećmi i młodzieżą pozwalających na pogłębienie tematu, pracę warsztatową czy podzielenie się własnymi przemyśleniami.

          Realizacja celów edukacji zdrowotnej powinna być również wspierana korzystaniem z nowoczesnych technologii (np. wiarygodnych aplikacji mobilnych). Pomocna może być współpraca z nauczycielami innych zajęć edukacyjnych, takich jak przyroda, wychowanie fizyczne, biologia, ale także język polski czy informatyka w kontekście poruszanych treści czy wspólnie planowanych doświadczeń edukacyjnych.

          Z uwagi na specyfikę celów kształcenia w nauczaniu edukacji zdrowotnej najlepiej sprawdzą się następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, metaplan, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku i drama.”,

           

           

          Zasady stosowania wymagań edukacyjnych

           

          • Wymagania wynikają z realizowanego programu nauczania i obowiązującej podstawy programowej.

          • Ocenie podlega stopień opanowania wiedzy i umiejętności, w tym rozumienie zagadnień, analiza informacji, stosowanie wiedzy w sytuacjach praktycznych, rozwiązywanie problemów i współpraca.

          • Wymagania dotyczą efektów uczenia się, a nie prywatnego stylu życia ucznia.

          • Nie ocenia się wyglądu, masy ciała, stanu zdrowia, sprawności fizycznej, sytuacji rodzinnej, osobistych przekonań ani gotowości do ujawniania prywatnych doświadczeń.

          • W przypadku treści wrażliwych uczeń może wykonywać zadania na przykładach fikcyjnych lub ogólnych.

          • Wymagania dostosowuje się do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia w przypadkach określonych w przepisach.

           

           

          Formy sprawdzania osiągnięć ucznia

           

          • odpowiedzi ustne i pisemne oraz krótkie zadania sprawdzające;

          • quizy, karty pracy i zadania problemowe;

          • analiza sytuacji, materiałów źródłowych, reklam, etykiet i treści cyfrowych;

          • zadania praktyczne, symulacje i demonstracje umiejętności;

          • projekty indywidualne i zespołowe, kampanie, prezentacje, plakaty i infografiki;

          • dyskusje i debaty oceniane pod kątem poprawności merytorycznej i argumentacji;

          • portfolio, teczka pracy, karta refleksji lub samooceny – bez obowiązku ujawniania danych prywatnych;

          • realizacja doświadczenia edukacyjnego.


           

          Ogólne kryteria oceniania

           

          Kryteria należy odnosić do rzeczywiście zrealizowanych treści. Ocena śródroczna i roczna powinna wynikać z różnorodnych form sprawdzania osiągnięć, zgodnie ze statutem szkoły.

           

          Ocena celująca (6)

          • uczeń w bardzo wysokim stopniu opanował wymagane wiadomości i umiejętności;

          • samodzielnie łączy treści z różnych obszarów zdrowia i wykorzystuje je w nowych sytuacjach;

          • krytycznie ocenia źródła, rozpoznaje dezinformację i uzasadnia własne wnioski;

          • samodzielnie planuje i realizuje działania praktyczne oraz proponuje bezpieczne rozwiązania problemów.

           

          Ocena bardzo dobra (5)

          • uczeń bardzo dobrze opanował wymagane wiadomości i umiejętności;

          • samodzielnie analizuje sytuacje, wskazuje czynniki ryzyka i ochronne oraz uzasadnia decyzje;

          • poprawnie korzysta z wiarygodnych źródeł i sprawnie wykonuje zadania praktyczne.

           

          Ocena dobra (4)

          • uczeń opanował większość wymaganych treści i poprawnie wyjaśnia typowe zagadnienia;

          • zwykle prawidłowo stosuje wiedzę w praktyce i rozpoznaje bezpieczne działania;

          • z niewielką pomocą formułuje wnioski i poprawia popełnione błędy.

           

          Ocena dostateczna (3)

          • uczeń opanował podstawowe wiadomości i umiejętności;

          • rozpoznaje najważniejsze pojęcia, zagrożenia i sposoby postępowania;

          • wykonuje proste zadania samodzielnie, a trudniejsze z pomocą.

           

          Ocena dopuszczająca (2)

          • uczeń opanował niezbędne minimum wiadomości i umiejętności;

          • z pomocą rozpoznaje podstawowe zasady zdrowia i bezpieczeństwa oraz wskazuje najprostsze rozwiązania;

          • podejmuje próbę wykonania prostego zadania według instrukcji.

           

          Ocena niedostateczna (1)

          • uczeń nie opanował podstawowych wiadomości i umiejętności koniecznych do dalszego uczenia się;

          • mimo dostosowanego wsparcia nie rozpoznaje podstawowych zagrożeń, zasad bezpieczeństwa ani właściwych dróg pomocy;

          • nie wykonuje prostych zadań w stopniu pozwalającym wykazać podstawowe umiejętności.

           

           

          Ocenianie zadań praktycznych, projektów i pracy zespołowej

          Przy ocenianiu projektów i zadań praktycznych najważniejszy jest efekt uczenia się. Kryteria powinny być znane uczniom przed rozpoczęciem pracy.

          • poprawność merytoryczna i zgodność z aktualną wiedzą;

          • wykorzystanie wiarygodnych źródeł;

          • umiejętność zastosowania wiedzy do sytuacji praktycznej;

          • samodzielność adekwatna do wieku i możliwości;

          • formułowanie wniosków;

          • przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny;

          • komunikacja i współpraca;

          • odpowiedzialność za przyjętą rolę i wykonanie zadania;

          • umiejętność przedstawienia efektów pracy.


           

          Zasady oceniania w obszarach wrażliwych

          Edukacja zdrowotna obejmuje zagadnienia, które mogą dotyczyć prywatnych doświadczeń ucznia. Sposób pracy i oceniania powinien chronić jego godność, prywatność i poczucie bezpieczeństwa.

          • nie wymaga się publicznego ujawniania informacji o stanie zdrowia, diagnozach, leczeniu, sytuacji rodzinnej ani osobistych doświadczeniach;

          • nie ocenia się wyglądu, masy ciała, budowy ciała, poziomu sprawności, tempa dojrzewania ani kondycji psychicznej;

          • zadania autorefleksyjne mogą być wykonywane w formie ogólnej, hipotetycznej lub prywatnej;

          • nie ocenia się gotowości ucznia do wypowiedzi na temat jego życia osobistego;

          • w przypadku ujawnienia informacji wskazujących na zagrożenie bezpieczeństwa dziecka nauczyciel uruchamia procedury obowiązujące w szkole;

          • ocenie podlega znajomość zasad postępowania, rozpoznanie problemu, wskazanie drogi pomocy, analiza sytuacji i zastosowanie wiedzy.


           

          Dostosowanie wymagań do potrzeb ucznia

          W przypadkach określonych w przepisach wymagania edukacyjne oraz sposób sprawdzania osiągnięć dostosowuje się do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia.

          • wydłużenie czasu pracy lub podział zadania na etapy;

          • ograniczenie liczby informacji przetwarzanych jednocześnie;

          • jasne, jednoznaczne instrukcje oraz materiały wizualne i schematy;

          • możliwość odpowiedzi ustnej, pisemnej, graficznej lub praktycznej – stosownie do potrzeb;

          • dostosowanie formy projektu, prezentacji i doświadczenia edukacyjnego;

          • ograniczenie presji związanej z publicznym wystąpieniem;

          • zapewnienie odpowiednich warunków organizacyjnych i sensorycznych;

          • uwzględnienie ustaleń wynikających z opinii, orzeczenia, IPET oraz rozpoznania dokonanego przez nauczycieli i specjalistów.

          Dostosowanie nie oznacza automatycznego obniżenia oczekiwań, lecz stworzenie warunków pozwalających uczniowi wykazać rzeczywisty poziom opanowania wiadomości i umiejętności.


           

          Informowanie ucznia i rodziców oraz poprawa ocen

          • Na początku roku szkolnego nauczyciel informuje uczniów oraz ich rodziców lub opiekunów o wymaganiach edukacyjnych, sposobach sprawdzania osiągnięć oraz zasadach ustalania ocen – zgodnie z przepisami i statutem szkoły.

          • Nauczyciel przekazuje również informację o warunkach i trybie otrzymania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej, jeżeli obowiązek taki wynika z przepisów i statutu szkoły.

          • Przed większym projektem, zadaniem praktycznym lub doświadczeniem edukacyjnym uczeń zna kryteria sukcesu i sposób oceny.

          • Uczeń otrzymuje informację zwrotną wskazującą, co opanował, co wymaga poprawy i jak może pracować dalej.

          • Zasady poprawiania ocen, uzupełniania zaległości, nieprzygotowania oraz klasyfikowania określa statut szkoły i przyjęte w niej zasady oceniania.

          • Po dłuższej nieobecności sposób uzupełnienia kluczowych wiadomości i umiejętności ustala się z uwzględnieniem możliwości ucznia.


           

           

           

          „EDUKACJA ZDROWOTNA – ZDROWIE SEKSUALNE

           

          Cele kształcenia – wymagania ogólne

           

          1. Rozumienie roli szeroko rozumianej seksualności dla całości zdrowia i funkcjonowania człowieka.

          2. Odpowiedzialne pełnienie ról społecznych i budowanie relacji opartych na wartości zdrowia, bezpieczeństwa, szacunku, odpowiedzialności i miłości na wszystkich etapach życia.

          3. Rozumienie zagrożeń związanych z obszarem seksualności i umiejętność przeciwdziałania im, reakcji na nie, pomocy innym i szukania wsparcia.

          4. Rozumienie znaczenia wiedzy opartej na dowodach naukowych oraz podejmowanie świadomych i odpowiedzialnych decyzji, także w środowisku cyfrowym.

           

          Zdrowie seksualne stanowi integralną część holistycznie rozumianego zdrowia człowieka i jest ściśle powiązane z jego wymiarem: fizycznym, psychicznym, społecznym i środowiskowym. Rzetelna wiedza w obszarze zdrowia seksualnego wspiera młode osoby w pozytywnym przeżywaniu dojrzewania, rozumieniu zmian zachodzących w ciele oraz w budowaniu poczucia własnej wartości, sprawczości i odpowiedzialności za własne wybory. Sprzyja także rozwijaniu zdrowych, opartych na szacunku relacji, oraz przygotowuje do pełnienia ról społecznych: przyjaciela, partnera, małżonka i rodzica. Edukacja w zakresie zdrowia seksualnego kształtuje postawy oparte na szacunku, odpowiedzialności i trosce o dobrostan własny i innych, wzmacnia kompetencje do świadomego podejmowania decyzji oraz promuje pozytywne zachowania zdrowotne.

           

          Celem edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego jest umożliwienie uczniom pozyskania uporządkowanej, rzetelnej i opartej na źródłach naukowych wiedzy dotyczącej sfery seksualności człowieka, w zakresie niezbędnym do prawidłowego rozwoju uczniów oraz zaprezentowanej w sposób odpowiedni dla ich wieku. Edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne obejmuje podstawowe zagadnienia związane ze zdrowiem seksualnym, ukazując je jako istotny i pozytywny wymiar życia człowieka, przy jednoczesnym uwzględnieniu problematyki ochrony przed zagrożeniami. Zajęcia powinny kłaść nacisk na rozwijanie umiejętności komunikacyjnych dotyczących zdrowia seksualnego, jak również na ochronę dzieci przed wykorzystaniem seksualnym.

           

           

          Treści nauczania – wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności

           

          Klasa IV

           

          Uczeń:

          1) omawia pojęcie zdrowia seksualnego i jego wpływ na harmonijny rozwój człowieka przez całe życie;

          2) wyjaśnia pojęcie tzw. „złego dotyku”; wie, jak reagować i gdzie szukać pomocy w sytuacji przekroczenia granic intymnych przez inną osobę.

           

          Klasa V

           

          Uczeń wymienia stereotypy płciowe, które są najczęstsze w jego otoczeniu, oraz wyjaśnia ich możliwy wpływ na funkcjonowanie człowieka.

           

          Klasa VI

           

          Uczeń:

          1) wyjaśnia proces zapłodnienia; wymienia najważniejsze fakty dotyczące przebiegu ciąży, porodu, opieki nad niemowlęciem;

          2) omawia wartość rodziny i rodzicielstwa w życiu człowieka i społeczeństwa.

           

          Klasa VII

           

          Uczeń:

          1) omawia pojęcie seksualności oraz znaczenie wiedzy na jej temat na różnych etapach życia, ze szczególnym uwzględnieniem okresu dorastania;

          2) rozumie rolę szacunku, odpowiedzialności, miłości i komunikacji dla budowania i utrzymania zdrowych oraz bezpiecznych relacji oraz zna możliwe konsekwencje i zagrożenia związane z tą sferą życia;

          3) rozróżnia formy przemocy seksualnej, w tym molestowania seksualnego i cyberprzemocy, a także omawia sposoby reagowania, gdy sam jej doświadcza lub gdy doświadczają jej inni; identyfikuje miejsca, w których można uzyskać pomoc, i osoby, do których można się zwrócić o pomoc, w szczególności: rodzice, bliscy i specjaliści.

           

          Klasa VIII

           

          Uczeń:

          1) zna kryteria świadomej zgody oraz zasady asertywnej odpowiedzi; zauważa przejawy szkodliwych zjawisk (m.in. seksualizacji i presji związanej z podjęciem aktywności seksualnej) obecnych w mediach społecznościowych, środkach masowego przekazu, kulturze młodzieżowej oraz we własnym otoczeniu, a także wymienia sposoby przeciwdziałania im i radzenia sobie z tymi szkodliwymi zjawiskami; rozumie rolę dojrzałego, świadomego i odpowiedzialnego przygotowania się do inicjacji seksualnej, wymienia konsekwencje przedwczesnej inicjacji seksualnej;

          2) rozumie pojęcie orientacji psychoseksualnej i tożsamości płciowej.

           

          Warunki i sposób realizacji

          Ze względu na cele przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne nauczyciel prowadzący te zajęcia powinien wykorzystywać nowoczesne, aktywizujące metody nauczania, które pozwolą na pogłębienie tematu, pracę warsztatową czy dzielenie się własnymi przemyśleniami.

          Z tego powodu najlepiej sprawdzą się następujące metody i techniki pracy: praca w grupach, burza mózgów, metaplan, dyskusja, różne formy debat, metoda studiów przypadku i drama.

          Szczególnie ważne jest także to, aby zadbać o atmosferę na tych zajęciach, tj. poczucie bezpieczeństwa, otwartość i szacunek dla każdego człowieka. Poruszając tematy związane z tą wrażliwą sferą ludzkiego funkcjonowania, nauczyciel powinien pamiętać o wadze odpowiedniego słownictwa, ustalenia zasad pracy z grupą, dobrego samopoczucia każdego ucznia. Nauczyciel powinien być także świadomy tego, że swoim zachowaniem modeluje postawy i reakcje uczniów, przez co wpływa na ich funkcjonowanie w relacjach oraz na podejście do zdrowia swojego i innych osób. Pomocne może być też przygotowanie listy osób, miejsc i instytucji, w których potrzebujący uczeń może uzyskać odpowiednią pomoc (np. w rodzinie, u bliskich i specjalistów pracujących w szkole).”

           

           

           

          Postanowienia końcowe

          • Dokument stanowi podstawę do planowania i komunikowania wymagań edukacyjnych z obowiązkowej edukacji zdrowotnej w klasach IV–VIII w roku szkolnym 2026/2027.

          • Nauczyciel doprecyzowuje wymagania w odniesieniu do realizowanego programu, planu pracy, liczby godzin i specyfiki zespołu klasowego.

          • W klasach VII–VIII nauczyciel dokumentuje, które wymagania do wyboru zostały włączone do realizacji.

          • Dokument stosuje się łącznie ze statutem szkoły, zasadami oceniania oraz procedurami pomocy psychologiczno-pedagogicznej i ochrony małoletnich.

          • Nieobowiązkowy przedmiot „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne” nie jest objęty niniejszymi wymaganiami i nie podlega ocenianiu.

          • W przypadku zmiany przepisów lub programu dokument wymaga aktualizacji.

          Podstawa prawna – wykaz aktów

          • Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty – w aktualnym brzmieniu.

          • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe – w aktualnym brzmieniu.

          • Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. – Dz.U. z 2026 r. poz. 378.

          • Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 8 lipca 2026 r. zmieniające podstawę programową – Dz.U. z 2026 r. poz. 958.

          • Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół – Dz.U. z 2026 r. poz. 1028.

          • Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 lipca 2026 r. dotyczące zajęć „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne” – Dz.U. z 2026 r. poz. 966.

          • Przepisy dotyczące oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów – w aktualnym brzmieniu i w zakresie właściwym dla danego typu szkoły.